1990'da istanbul'un çeşitli semtlerinde yapılan eylemlerde 40 kişi yaralandı 2 bin kişi gözaltına alındı. Yaralılardan Gülay Beceren felç oldu. 1994'te 1 Mayıs'ta İstanbul ve Ankara'da kutlamalardan dağılırken polis cop ile müdahele etti. Sosyal Demokrat Halkıçı Parti milletvekili Salman Kaya da polisten şiddet gördü. İki gün sonra Salman'ı döven 3 polis ve Ankara Emniyet Müdürü Orhsn Taşanlar görevinden alındı.
1995'te 1 Mayıs, İstanbul'da Kadıköy'de kutlandı. Diğer şehirlerde de çeşitli yerlerde kutlandı. 1996'da İstanbul Kadıköy'de düzenlenen 1 Mayıs kutlamalarına 150bin kişi katıldı. Açılan ateş sonucu Hasan Albayrak, Hasan Levent ve Dursun Odabaşı hayatını kaybetti. Olaylar sırasında 67 kişi yaralandı. Olaylar sırasında gözaltına alınıp işkence edilen Akın Rençber 20 Mayıs günü hayatını kaybetti. Kadıköy İskele Meydanı'nda 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı. Kadıköy'deki olayların provakasyon olduğu 2010 yılında ortaya çıktı.
1997'de 1 Mayıs kutlamalarını KESK, DİSK, Türk-İş düzenledi. 1 Mayıs Kutlamaları Çağlayan Meydanı'da yapıldı. 1998'de 1 Mayıs Türkiye'de yaygın bir biçimde kutlandı. DİSK, KESK, Hak-İş, Türk-İş tarafından İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin, Diyarbakır, Malatya, Gaziantep ve Samsun başta olmak üzere bir çok yerde kutlandı. İstanbul'da 1 Mayıs Şişli Abide-i Hürriyet Meydanı'nda kutlandı.
1999'da 1 Mayıs işçi konfederasyoları ve 15 toplumsal muhalefet örgütlerinin bir araya gelmesi ile kutlandı. Kendilerin Emek Platformu diyen bu yeni oluşum Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin, Kocaeli, Kayseri, Trabzon, Adana, Lüleburgaz'da mitingler yapıldı. İstanbul'da DİSK ve KESK taradından Şişli Abide-i Hürriyet Meydanı'nda yürüyüş düzenledi. Türk-İş ve Hak-İş ise 1 Mayıs'ı salonlarda kutladı.
2000'de 1 Mayıs, "Küresel saldırıya karşı gücümüz birliğimiz" sloganı ile tüm Türkiye'de kutlandı. Kutlamaları DİSK, KESK, Hak-İş, Türk-İş orgaznie etti. İstanbul'daki kutlamalar Şişli Abide-i Hürriyet Meydanı'nda yapıldı. 2001'de 1 Mayıs DİSK, KESK, Hak-İş, Türk-İş tarafından geniş katılımlarla kutlandı. İstanbul'daki kutlamalar Çağlayan Meydanı'nda yapıldı. 2002-2003 1 Mayıs'ı da Çağlayan Meydanı'nda kutlandı.
2004'te DİSK ve KESK 1 Mayıs kutlamalarını Taksim'de yapacaklarını duyurdu. Türk-İş ve Hak-İş ise Şişli Abide-i Hürriyet Meydanı'nda kutlarken, DİSK ve KESK sonradan yaptığı açıklama ile 1 Mayıs'ı Fatih Saraçhane Meydanı'nda yaptı. 2005'te 1 Mayıs Kadıköy Meydanı tekrar kutlamalara açıldı. 2006 yılından 1 Mayıs kutlamaları geniş katılımlarla Kadıköy Meydanı'nda kutladı.
2007 1 Mayıs DİSK ve KESK 77 1 Mayıs'ının 30. yıldönümü olması nedeniyle Taksim'de olacaklarını açıkladılar. Vali Taksim Meydanı'na çıkılamaması için geniş güvenlik önlemi alınca İstanbul Felç oldu. Polis tarafından kullanılan yoğun gaz sonucunda 75 yaşındaki İbrahim Sevindik hayatını kaybetti. 2008 1 Mayıs'ın "Emek ve dayanışma günü" olarak kutlanmasına yasal olarak kabul edildi fakat resmi tatil olarak kabul edilmedi. DİSK, KESK, Türk-İş 1 Mayıs'ta Taksim'de olacaklarını duyurdular. Sabahın erken saatlerinde polis DİSK Binasına saldırdı. Türk-İş Taksim'e çıkmayacağını ilan etti. Daha sonra DİSK ve KESK Valilik ve Başbakanlık ile görüşerek Taksime çıkmanın ağır kayıblara yol açacağını öngörerek Taksim'e çıkmaktan vazgeçtiler. Ancak O sene yapılan kutlamalarda "Her yer Taksim" sloganları ile kutlandı.
2009'da Nisan ayında TBMM verilen önergeden sonra 1 Mayıs, 1981'de yasaklanmasının ardından ilkez resmi bayram olarak kabul edildi. 1909'da Selanikte yapılan 1 Mayıs'ın 100. yıldönümünde Taksim'e izin verildi. 2010'da 1 Mayıs uzun mücadeleler sonucu kazanılan, yıllarca süren mücadeleler sonunda onlarca kişinin hayatı pahasına söke söke alınan bu hakkının hakkını verecek bir kitleselikle ve bayram çoskusuyla kutlandı.
2010'da 1 Mayıs'da işçi ve emekçiler Taksim'de yapılan kutlamalarda alana sığmadı. DİSK, KESK, Türk-İş ve Hak-İş2in ortaklaşa organize ettiği miting görkemli ve coşkulu bir şekilde kutlandı. Yaklaşık 200 bin civarında kişinin geldiği mitingde Türk-İş Başkanı Mustafa Kumlu saldırı üzerine AKM'ye kaçırıldı. 2011 yılı 1 Mayıs’ı için İstanbul’da sendika konfederasyonları, siyasi partiler ve kitle örgütleri dört koldan Taksim Meydanına girdi. Türk-İş Dolmabahçe’den, DİSK Şişli’den, KESK Şişhane’den, Hak-İş ise Mete Caddesinden Taksim Meydanına yürüdü. Konfederasyonlar kortejlerinin en önüne “Emek, Barış, Demokrasi ve Özgürlük için yaşasın 1Mayıs” pankartı açtı.
2012'de 1 Mayıs DİSK, KESK, TMMOB ve TTB'nin öncülüğünde Taksim Meydanı'nda düzenlenen 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlamaları kitlesel bir şekilde kutlandı. Saat 14:00'te ise Tüm Türkiye'de "Faşizme karşı omuz omuza" sloganı atıldı. Çıkan ortak ses desibel rekoru kırdı. The Marmara Oteli önüne, konuşmaların yapılabilmesi ve etkinliklerin gerçekleştirilmesi için kurulan platformun üst kısmında "Birlik, Mücadele, Dayanışma 1 Mayıs, İşçiyiz, Emekçiyiz, Haklıyız" yazısı yer alırken, iki yanına Türkçe ve Kürtçe"Yaşasın 1 Mayıs" yazılı pankartlar asıldı. Platforma kurulan dev ekranlardan da önceki 1 Mayıslara ilişkin görüntüler yansıtıldı.
2013'de 1 Mayıs''ta İstanbul'da valiliğin yasağına karşın emekçilerin hedefinde 1 Mayıs Meydanı vardı. Taksim'e ulaşmak isteyen grupların toplanma merkezleri ise Şişli'deki DİSK binası önü, Beşiktaş ve Mecidiyeköy oldu. Vapur, metrobüs, metro, deniz otobüsü gibi toplu ulaşım araçlarının çalışmasına izin verilmeyen İstanbul'un büyük bölümü hayalet şehir görünümündeydi. Bununla da yetinmeyen Valilik köprüleri de açarak ulaşımı engelledi.Erzurum, Yozgat, Maraş, izmir gibi bir çok ilden polis ve araç getiren polis sabah erken saatlerden itibaren meydana çıkan yolları abluka altına aldı.
*
Polis Taksim'e çıkmak isteyen emekçilere sabah erken saatlerden itibaren müdahaleye başladı. Şişli, Mecidiyeköy ve Beşiktaş'da çok sayıda emekçi polisin tazyikli suyu ve yoğun biber gazından etkilendi. Mecidiyeköy'deki eylemlerde ESP, Partizan, SYKP' den oluşan 300 kişilik gruba polis 2 kamyon mühimmat, 6 tanker tazyikli su ile müdahale etti.
Eminönü'nde toplanan grubun Taksim'e çıkmasını önlemek isteyen valilik tıpkı 15-16 Haziran 1970'deki büyük işçi yürüyüşünde olduğu gibi Galata ve Unkapanı köprüleri ayakları açıkarak ulaşıma kapatıldı. Unkapanı'nı Şişhane'ye bağlayan Atatürk Köprüsü saatlerinde dubalarından ayrılarak, köprü parça parça kıyıya çekildi.
Beşiktaş'ta ilçe binasına yürürken atılan gazlar nedeniyle rahatsızlanan CHP Genel Başkan Yardımcısı Gürsel Tekin ve CHP PM üyesi Ercan Karakaş'da ambulans ile hastaneye götürüldü. Tekin ve Karakaş polisin ambulansın içine de gaz sıktığını ifade etti. Dolapdere de ise polisin yakın mesafeden attığı gaz bombası sonucu 17 yaşındaki lise öğrencisi Dilan Alp başından yaralandı. Sağ kulağının üst tarafına isabet eden bomba nedeniyle Taksim İlk yardım Hastanesi'ne kaldırılan Alp ameliyata alındı. Doktorlar, durumunun önemli olduğunu açıkladı. Çağdaş Hukukçular Derneği, İstanbul’da polis saldırıları sonucu üçü ağır en az yedi kişinin yaralanarak hastaneye kaldırıldığını açıkladı. Olaylar sırasında 22 Polis'de atılan taş ve bilyeler ile yaralandı.
Olaylar sonrasından İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu,"Düşene ve kaçana müdahale edilmedi. Bilye atana su ve gazla müdahale edildi. Fevkalade orantılı ve dengeli bir müdahale gerçekleştirildi" dedi.
* Fotoğraflar: Rıza Aydan Turak
Gökhan ÇELİK
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder